Finał projektu „Fenomen życia Edyty Stein” – spotkanie z żywą pamięcią
18 grudnia Miejska Biblioteka Publiczna w Chojnowie stała się miejscem spotkania z historią, filozofią i duchowością. Sala wypełniła się po brzegi podczas finału projektu stypendialnego „Fenomen życia Edyty Stein”, autorstwa Piotra Pabisa – jednego z tegorocznych stypendystów Marszałka Województwa Dolnośląskiego. Projekt, realizowany przez ostatnie miesiące, miał ambitny i jednocześnie bardzo współczesny cel: opowiedzieć o Edycie Stein w sposób przystępny, atrakcyjny i aktualny, łącząc klasyczną refleksję humanistyczną z nowoczesnymi mediami. Efektem są krótkie filmy dokumentalno-artystyczne, ukazujące miejsca związane z biografią Teresy Benedykty od Krzyża oraz przybliżające jej myśl i duchowe dziedzictwo szerokiemu gronu odbiorców. Spotkanie otworzył Piotr Pabis, który opowiedział o założeniach projektu, jego przebiegu oraz wyzwaniach, z jakimi przyszło się zmierzyć. – Materiału jest naprawdę bardzo dużo – podkreślał, zaznaczając, że Edyta Stein to postać, której nie da się zamknąć w jednej narracji ani jednym medium.
Szczególnym punktem wydarzenia był udział dr Marka Kosendiaka – badacza twórczości i duchowości Edyty Stein, tegorocznego stypendysty Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, realizującego projekt „Edyta Stein – gwiazda Europy”. Zawodowo związany z Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” i Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu, dr Kosendiak od lat zajmuje się pracą z pamięcią historyczną, wolontariatem w kulturze oraz popularyzacją historii w przestrzeni publicznej. W swoim wystąpieniu poruszył temat miejsc pamięci i niepamięci – zagadnienie szczególnie istotne w kontekście biografii Edyty Stein. – Czym jest pamięć, jeśli zabraknie człowieka, który ją niesie? – pytał, podkreślając, że nawet najważniejsze miejsca i wydarzenia tracą sens, jeśli nie ma tych, którzy chcą je pielęgnować i przekazywać dalej. Dr Kosendiak zabrał uczestników w swoistą podróż – zarówno geograficzną, jak i mentalną – po miejscach, w których żyła Edyta Stein. Opowiadał o swoich badaniach, rozmowach z żyjącymi członkami rodzin związanych z jej historią oraz o pracy nad przywracaniem znaczenia przestrzeniom, które dziś często funkcjonują jedynie jako ciche punkty na mapie. Na zakończenie spotkania zaprezentowano premierowo efekty projektu stypendialnego Piotra Pabisa. Był to moment podsumowania, ale też zaproszenie do dalszej refleksji. Bo – jak wybrzmiało wielokrotnie tego wieczoru – dziedzictwo Edyty Stein nie jest zamkniętym rozdziałem historii. To opowieść wciąż żywa, aktualna i domagająca się uważnego słuchania. Finał w Chojnowie pokazał, że pamięć potrzebuje ludzi – badaczy, twórców, animatorów kultury – którzy potrafią nadać jej sens tu i teraz, i że Edyta Stein wciąż ma nam wiele do powiedzenia.
Edyta Stein (1891–1942) była wybitną filozofką i fenomenolożką, urodzoną we Wrocławiu w żydowskiej rodzinie, uczennicą Edmunda Husserla. Po latach poszukiwań intelektualnych i duchowych przeszła na katolicyzm, wstąpiła do klasztoru karmelitanek bosych i przyjęła imię Teresa Benedykta od Krzyża. Łączyła rygor filozoficzny z głęboką refleksją nad człowiekiem, wolnością i sensem cierpienia. Zginęła w 1942 roku w Auschwitz-Birkenau jako ofiara Zagłady. Jest świętą Kościoła katolickiego, męczennicą oraz patronką Europy – symbolem dialogu między kulturami, religiami i doświadczeniem XX wieku.
